Xưa, ngày mùa về là tiếng đập lúa bằng cối đá vang khắp xóm làng, tiếng bước chân kéo trục lạo xạo trên sân phơi, tiếng sàng sẩy thóc hòa cùng mồ hôi thấm đẫm vai áo. Nay, những âm thanh ấy dần được thay thế bằng tiếng máy gặt, máy công nông, xe máy chở thóc nối nhau về sân nhà. Ngày mùa vẫn vất vả, gương mặt người nông dân vẫn sạm nắng, có năm còn phải “chạy bão” để cứu lúa, nhưng niềm vui thu hoạch luôn hiện hữu, dù cái nghèo vẫn lẩn khuất đâu đó sau mùa gặt.

Thế rồi, khi năng suất lúa ngày một tăng, nghịch lý lại xuất hiện: vụ đông dần bị lãng quên. Cánh đồng quê vẫn đó, nhưng ngô, khoai, lạc, đỗ… gần như vắng bóng. Đồng đất quen thuộc trở nên đơn điệu, tiềm năng chưa được đánh thức.

Trong bối cảnh ấy, Hợp tác xã Hoa sen Vân Đài mạnh dạn triển khai trồng hoa dơn (lay ơn) ngay trên chính cánh đồng vốn trồng sen. Ngày dự án bắt đầu, nhất là khi làm đất, không ít người qua lại lắc đầu hoài nghi. Có người còn thẳng thắn hỏi Ban Giám đốc HTX: “Đất này trồng sen thì được, chứ từ xưa đến nay làng mình có ai trồng hoa đâu?”. Sự nghi ngại ấy là điều dễ hiểu, bởi đó là thách thức đối với tư duy canh tác đã ăn sâu qua nhiều thế hệ.

Dẫu vậy, HTX vẫn kiên định triển khai theo đúng thời vụ. Từ khâu cải tạo đất, xuống giống đến chăm sóc, cắm cọc làm giàn cho cây tựa… tất cả đều mới mẻ, nhiều gian nan. Với sự phối hợp chặt chẽ của các cán bộ chuyên môn Viện Nghiên cứu Rau quả, sau năm đầu còn bỡ ngỡ, đến năm 2026, cánh đồng hoa dơn của HTX Hoa sen Vân Đài đã thực sự “lột xác”. Ai đến thăm cũng trầm trồ trước những luống hoa vươn ngồng trong nắng sớm. Đối tác tìm đến ngày càng nhiều, có thời điểm lượng hoa thu hoạch còn không đủ đáp ứng nhu cầu thị trường.

Thu hoạch hoa dơn diễn ra nhẹ nhàng, trật tự. Từng nhóm công nhân đi theo từng luống, từng thửa ruộng, phân loại theo màu sắc; tỉ mỉ chọn từng cây đạt tiêu chuẩn về chiều cao, độ to, độ dài bông hoa. Hoa được tập kết, đóng gói và giao cho khách trong sự chuyên nghiệp, chỉn chu – rất khác với cảnh thu hoạch ồn ào, tất bật của ngày mùa lúa trước kia.

Niềm vui của vụ hoa dơn không chỉ nằm ở những bó hoa tươi đẹp hay giá trị kinh tế mang lại. Quan trọng hơn, đó là niềm vui của sự thay đổi tư duy. Từ Ban Giám đốc, các thành viên HTX đến bà con trong làng, mọi người dần nhận ra rằng: đồng đất quê hương không chỉ bó hẹp trong những cây trồng “truyền thống”. Nếu biết mạnh dạn đổi mới, áp dụng khoa học kỹ thuật, ngay cả những loại cây “xưa nay chưa trồng” cũng có thể bén rễ, sinh trưởng tốt và mang lại hiệu quả cao.

Thu hoạch hoa dơn hôm nay, vì thế, không chỉ là thu hoạch một mùa hoa, mà còn là thu hoạch của niềm tin, của tư duy đổi mới đang nảy mầm trên chính cánh đồng Vân Đài.

Bài và ảnh Đặng Văn Ngoạn

The post THU HOẠCH HOA DƠN (LAY ƠN) – THU HOẠCH CẢ MỘT TƯ DUY MỚI TRÊN ĐỒNG ĐẤT QUÊ HƯƠNG appeared first on Hoa sen vân đài.

Sáng 16/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội nghị đánh giá kết quả phát triển sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn giai đoạn 2021-2025, định hướng giai đoạn 2026-2030, triển khai theo các Quyết định số 919/QĐ-TTg và 922/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Thứ trưởng Trần Thanh Nam phát biểu khai mạc Hội nghị đánh giá kết quả phát triển sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn giai đoạn 2021-2025, định hướng giai đoạn 2026-2030. (Ảnh: Phạm Hùng)

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Trần Thanh Nam nhấn mạnh: hội nghị lần này mang ý nghĩa quan trọng trong việc tổng kết toàn diện kết quả thực hiện Chương trình OCOP và du lịch nông thôn, đồng thời mở ra định hướng cho giai đoạn phát triển mới.

Từ những mô hình đầu tiên còn mang tính thử nghiệm, đến nay, OCOP và du lịch nông thôn đã trở thành phong trào lan tỏa rộng khắp, mang lại sinh khí mới cho hàng triệu người dân vùng quê Việt Nam. Đó không chỉ là những con số về sản lượng hay doanh thu, mà còn là câu chuyện đổi thay trong tư duy phát triển, về niềm tự hào của những con người đang viết tiếp giấc mơ làm giàu từ chính mảnh đất quê hương.

Các đại biểu tham dự Hội nghị đánh giá kết quả phát triển sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn giai đoạn 2021-2025, định hướng giai đoạn 2026-2030. (Ảnh: Phạm Hùng)

Các đại biểu tham dự Hội nghị đánh giá kết quả phát triển sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn giai đoạn 2021-2025, định hướng giai đoạn 2026-2030. (Ảnh: Phạm Hùng)

Sau hơn 7 năm triển khai Chương trình OCOP và hơn 3 năm phát triển du lịch nông thôn trong xây dựng nông thôn mới, chương trình Mỗi xã một sản phẩm đã tạo dấu ấn mạnh mẽ với hơn 17.316 sản phẩm đạt 3 sao trở lên (tăng 12.838 sản phẩm so với năm 2020, tăng 8.404 sản phẩm so với năm 2022, vượt 1,68 lần chỉ tiêu giao theo Quyết định số 919/QĐ-TTg ngày 01/8/2022 của Thủ tướng Chính phủ), trong đó 72,1% sản phẩm 3 sao, 27,1% sản phẩm 4 sao và 126 sản phẩm 5 sao. Đồng bằng sông Hồng dẫn đầu cả nước với 32,3%, Đồng bằng sông Cửu Long đứng thứ hai với 22,2%, kế đến là vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên chiếm 18%, thấp nhất là vùng Đông Nam Bộ với 6,5%. Về cơ cấu, nhóm thực phẩm chiếm 78,3%, thủ công mỹ nghệ 9,1%, đồ uống 8,3%, còn lại là các nhóm khác.

Ông Ngô Trường Sơn, Chánh văn phòng điều phối nông thôn mới Trung ương báo cáo kết quả phát triển sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn giai đoạn 2021-2025, định hướng giai đoạn 2026-2030. (Ảnh: Phạm Hùng)

Các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP ra nước ngoài được đẩy mạnh, với các gian hàng tại hội chợ quốc tế ở Italia, Thái Lan, Nhật Bản, Trung Quốc… Sản phẩm OCOP đã có mặt tại nhiều kênh phân phối lớn, mở đường xuất khẩu qua các hệ thống thương mại đa quốc gia như Thái Lan, Campuchia. Các địa phương như Hà Nội, Quảng Ninh, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Quảng Ngãi, TP. Hồ Chí Minh, Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ… đã tổ chức thường niên các hội chợ, diễn đàn kết nối, xây dựng hơn 674 trung tâm và điểm bán sản phẩm OCOP gắn với đô thị, khu du lịch (tăng hơn 4,5 lần so với năm 2020). Nhiều sản phẩm đã được phân phối ổn định tại Central Retail, Saigon Coop, Mega Market và các sàn thương mại điện tử như Voso, Lazada, VNPost, TikTok… Các hoạt động này góp phần lan tỏa hình ảnh thương hiệu OCOP Việt Nam trên thị trường trong và ngoài nước.

Nhiều sản phẩm đặc trưng vùng miền như cà phê Buôn Ma Thuột, chè Thái Nguyên, mật ong Hà Giang, gạo ST Sóc Trăng, nước mắm Phú Quốc, cam Hà Tĩnh… không chỉ khẳng định thương hiệu nông sản Việt mà còn trở thành đại diện tiêu biểu trong các hội chợ, triển lãm quốc tế. Các địa phương đã tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất, cải tiến bao bì, hình thành vùng nguyên liệu và gắn kết sản phẩm OCOP với du lịch, giúp giá trị kinh tế tăng cao, người nông dân tự tin chuyển từ “làm theo kinh nghiệm” sang “sản xuất theo tiêu chuẩn”.

Song song với OCOP, du lịch nông thôn đã mở ra hướng phát triển mới, đưa nông thôn trở thành điểm đến hấp dẫn của du khách trong và ngoài nước. Từ Bắc chí Nam, hàng trăm mô hình du lịch cộng đồng, sinh thái, trải nghiệm tại làng nghề được hình thành, tạo nên những không gian văn hóa sống động. Du khách đến Mai Châu (Hòa Bình) nghỉ trong nhà sàn, thưởng thức cơm lam, rượu cần; đến Sa Pa (Lào Cai) khám phá văn hóa H’Mông, Dao; hay về miền Tây chèo xuồng giữa rặng dừa nước, nghe đờn ca tài tử – mỗi điểm đến là một câu chuyện về con người và quê hương.

Lãnh đạo bộ Nông Nghiệp và Môi Trường trao Giấy chứng nhận sản phẩm OCOP 5 sao cho các đại diện Hộ kinh doanh, HTX, Doanh nghiệp có sản phẩm. (Ảnh: Phạm Hùng)

Lãnh đạo bộ Nông Nghiệp và Môi Trường trao Giấy chứng nhận sản phẩm OCOP 5 sao cho các đại diện Hộ kinh doanh, HTX, Doanh nghiệp có sản phẩm. (Ảnh: Phạm Hùng)

Theo báo cáo của các địa phương, hiện cả nước có hơn 600 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn đang hoạt động (tăng 1,64 lần so với năm 2021), tập trung nhiều ở miền núi phía Bắc và Đồng bằng sông Cửu Long. Có gần 400 điểm du lịch nông thôn được UBND tỉnh công nhận theo Luật Du lịch, trong đó 11,3% là điểm du lịch nông nghiệp, làng nghề; 21,2% du lịch cộng đồng; 21,7% du lịch sinh thái, còn lại là di tích, tham quan và lưu trú. Đã có hơn 200 sản phẩm OCOP về dịch vụ du lịch cộng đồng, điểm du lịch được công nhận từ 3 sao trở lên (tăng 5,5 lần so với năm 2021), trong đó 2 sản phẩm đạt 5 sao về du lịch nông thôn.

Công tác quảng bá du lịch nông nghiệp, nông thôn cũng được chú trọng. Lần đầu tiên, du lịch nông thôn được giới thiệu tại Hội chợ Du lịch quốc tế TP. Hồ Chí Minh năm 2023, cùng không gian tôn vinh sản phẩm OCOP và thủ công truyền thống. Các địa phương như Tuyên Quang, Lào Cai, Phú Thọ, Đồng Tháp, An Giang, Cần Thơ… tổ chức nhiều lễ hội, sự kiện truyền thông quảng bá điểm đến gắn với OCOP. Nhiều tổ chức, cá nhân tận dụng mạng xã hội như Facebook, TikTok, Zalo để quảng bá hình ảnh, video về sản phẩm, dịch vụ bản địa, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ cho du lịch nông thôn gắn với nông thôn mới.

Kết quả giai đoạn 2021–2025 không chỉ được đo bằng con số mà còn bằng giá trị nhân văn sâu sắc: hàng chục nghìn việc làm mới được tạo ra; thu nhập bình quân của người dân tại vùng có mô hình OCOP và du lịch cộng đồng tăng 1,5–2 lần so với trước; nhiều thanh niên quay về khởi nghiệp từ sản phẩm đặc trưng địa phương. Các mô hình kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp hữu cơ, du lịch sinh thái gắn với bảo tồn di sản được nhân rộng, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường chụp ảnh cùng đại diện Công ty TNHH Gốm sứ Quang Vinh (Quảng Ninh) có sản phẩm Bộ lọ hoa men chảy Xuân Hạ Thu Đông được chứng nhận OCOP 5 sao. (Ảnh: Phạm Hùng)

Dẫu vậy, hành trình phát triển OCOP và du lịch nông thôn vẫn còn không ít khó khăn: phần lớn sản phẩm vẫn do hộ nhỏ lẻ sản xuất, năng lực quản trị hạn chế, xúc tiến thương mại chưa đồng bộ, liên kết sản phẩm với thương hiệu du lịch còn yếu. Tác động của biến đổi khí hậu và xu hướng tiêu dùng xanh đòi hỏi sự đổi mới tư duy – từ “bán sản phẩm” sang “bán giá trị và trải nghiệm”. Thành công chỉ đến khi chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng cùng đồng hành, khi mỗi địa phương biết phát huy lợi thế bản địa, gắn sản phẩm OCOP với không gian văn hóa và trải nghiệm riêng.

Hướng tới giai đoạn 2026–2030, chương trình OCOP và du lịch nông thôn được định hướng phát triển “xanh – thông minh – bền vững”. Các sản phẩm sẽ được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn quốc tế, ưu tiên quy trình thân thiện môi trường, ứng dụng công nghệ cao, phát triển du lịch sinh thái, học đường, kết hợp bảo tồn di sản và nâng cao chất lượng sống. Chuyển đổi số trở thành giải pháp đột phá, hướng tới hệ sinh thái OCOP số quốc gia – nơi mỗi sản phẩm và mỗi địa phương được định danh, quảng bá và giao thương minh bạch, hiệu quả.

Trung tâm của mọi chính sách trong giai đoạn mới vẫn là con người nông thôn – những chủ thể sáng tạo, tự tin, dám đổi mới. OCOP và du lịch nông thôn không chỉ là câu chuyện phát triển sản phẩm, mà là hành trình phát triển con người, nuôi dưỡng khát vọng và niềm tin vào quê hương. Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể khẳng định rằng chương trình này đã làm thay đổi diện mạo vùng quê Việt, khơi dậy sức sống mới cho văn hóa và bản sắc dân tộc. Bước vào giai đoạn 2026–2030, với định hướng rõ ràng và sự chung tay của toàn xã hội, OCOP và du lịch nông thôn sẽ tiếp tục tỏa sáng, trở thành biểu tượng cho phát triển bền vững – nơi kinh tế, văn hóa và môi trường hòa quyện trong một tương lai xanh của nông thôn Việt Nam.

Phạm Hùng

The post Phát triển OCOP và du lịch nông thôn: Nhìn lại một chặng đường, hướng tới tương lai xanh appeared first on Hoa sen vân đài.

A. Hoa sen trong kiến trúc

Hoa sen trong phật giáo thường được thấy không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn thế giới

Hoa sen đã ăn sâu vào nền kiến trúc Việt Nam, từ công trình tôn giáo đến dân dụng, từ cổ xưa đến hiện đại. Motif sen không chỉ xuất hiện như một yếu tố trang trí mà còn mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, thể hiện quan niệm thẩm mỹ và triết lý sống của người Việt.

Kiến trúc tôn giáo:
Trong kiến trúc Phật giáo, hoa sen xuất hiện rộng rãi từ bệ đỡ tượng Phật đến các chi tiết trang trí trên cột, mái, cửa. Chùa Một Cột (Hà Nội) là ví dụ điển hình cho việc ứng dụng biểu tượng sentrong kiến trúc, với thiết kế tổng thể mô phỏng một đóa sen vươn lên từ mặt hồ, xây dựng từ năm 1049 dưới triều vua Lý Thái Tông. Tương tự, nhiều ngôi chùa cổ khác như chùa Phật Tích (Bắc Ninh), chùa Bút Tháp (Bắc Ninh), chùa Thiên Mụ (Huế) đều có các chi tiết kiến trúc lấy cảm hứng từ hoa sen.

Kiến trúc cung đình:
Trong kiến trúc cung đình thời phong kiến, đặc biệt là dưới triều Nguyễn, hoa sen xuất hiện trên các bệ thờ, bệ kê, trần, cột, cửa của các công trình như Hoàng thành Huế. Tại Đại Nội Huế, nhiều chi tiết kiến trúc được điêu khắc hình sen tinh xảo, thể hiện tay nghề điêu luyện của các nghệ nhân thời bấy giờ. Sen trong kiến trúc cung đình không chỉ mang tính thẩm mỹ mà còn biểu trưng cho quyền lực và địa vị cao quý của hoàng gia.

Kiến trúc dân gian:
Trong kiến trúc nhà ở truyền thống, hoa sen cũng xuất hiện trên các chi tiết trang trí như đầu đao, cửa võng, cửa sổ, đặc biệt là nhà ở của các gia đình khá giả, quan lại. Tại các làng nghề truyền thống như làng mộc Kim Bồng (Hội An), làng đá Non Nước (Đà Nẵng), các nghệ nhân đã tạo ra nhiều chi tiết kiến trúc mang hình ảnh sen độc đáo, góp phần làm phong phú bản sắc kiến trúc dân gian Việt Nam.

Kiến trúc hiện đại:

Hình ảnh hoa sen trong kiến trúc hiện đại

Trong kiến trúc đương đại, hoa sen vẫn tiếp tục là nguồn cảm hứng cho nhiều công trình nổi bật. Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh có mái vòm lấy cảm hứng từ hoa sen đang nở. Sân bay quốc tế Nội Bài (Hà Nội) có nhiều chi tiết kiến trúc và trang trí nội thất mô phỏng sen. Gần đây nhất, Cung hữu nghị Việt – Trung (Hà Nội) có kiến trúc tổng thể mô phỏng hình hoa sen khổng lồ đang nở rộ. Những công trình này cho thấy sự kế thừa và phát triển sáng tạo biểu tượng sen trong kiến trúc hiện đại Việt Nam.

Hoa sen là motif kiến trúc phổ biến trong các công trình tôn giáo, cung đình và dân gian Việt Nam.

Chùa Một Cột là ví dụ điển hình về ứng dụng biểu tượng sen trong kiến trúc Phật giáo.

Trong kiến trúc cung đình, sen biểu trưng cho quyền lực và địa vị cao quý của hoàng gia.

Kiến trúc dân gian sử dụng hình ảnh sen trên các chi tiết trang trí như đầu đao, cửa võng, cửa sổ.

Kiến trúc hiện đại tiếp tục kế thừa và phát triển sáng tạo biểu tượng sen trong thiết kế công trình.

B. Hoa sen trong nghệ thuật trang trí

Hoa sen là một trong những motif trang trí phổ biến và quan trọng trong nghệ thuật Việt Nam, xuất hiện trên nhiều loại hình nghệ thuật từ truyền thống đến đương đại. Hình ảnh sen được cách điệu hóa, mô phỏng đa dạng, tạo nên những giá trị thẩm mỹ đặc sắc của nghệ thuật trang trí dân tộc.

Nghệ thuật gốm sứ:

Họa tiết hoa sen trong trang trí gốm, sứ

Trong lịch sử gốm sứ Việt Nam, hoa sen là một trong những họa tiết trang trí phổ biến nhất. Từ thời Lý – Trần (thế kỷ 11-14), các sản phẩm gốm đã xuất hiện hình sen với nhiều phong cách khác nhau. Gốm Lý – Trần có họa tiết sen cách điệu, khắc chìm dưới lớp men ngọc. Đến thời Lê – Mạc (thế kỷ 15-17), sen được vẽ tỉ mỉ hơn với nhiều chi tiết. Gốm Bát Tràng (Hà Nội), Chu Đậu (Hải Dương), Biên Hòa (Đồng Nai) đều có những tác phẩm gốm sứ với họa tiết sen độc đáo, thể hiện bản sắc nghệ thuật từng vùng miền.

Nghệ thuật điêu khắc:
Trong điêu khắc đá, gỗ, hoa sen xuất hiện trên nhiều công trình tôn giáo, dân dụng. Tại các ngôi chùa cổ, sen được điêu khắc tinh xảo trên bệ thờ, cột trụ, lan can. Đặc biệt, các tác phẩm điêu khắc sen thời Lý – Trần có phong cách cách điệu, mềm mại, thể hiện trình độ điêu luyện của các nghệ nhân thời bấy giờ. Tại chùa Phật Tích (Bắc Ninh), bệ tượng Phật bằng đá có hình hoa sennở rộ tinh xảo, được xem là kiệt tác điêu khắc thời Lý.

Nghệ thuật tranh dân gian:
Trong tranh dân gian Việt Nam, hoa sen là đề tài quen thuộc. Tranh Đông Hồ có nhiều tác phẩm về sen như “Em bé ôm hoa sen”, “Cá chép và hoa sen”. Tranh Hàng Trống có bộ tranh “Tứ bình” với hình ảnh sen tượng trưng cho mùa hè. Các bức tranh này không chỉ có giá trị thẩm mỹ mà còn chứa đựng những thông điệp về triết lý nhân sinh, đạo đức xã hội.

Nghệ thuật thêu, dệt:
Trong nghệ thuật thêu, dệt truyền thống, hoa sen là họa tiết được ưa chuộng trên nhiều sản phẩm như áo dài, khăn, gối, màn. Làng nghề thêu Quất Động (Hà Nội), làng dệt lụa Vạn Phúc (Hà Nội) đã tạo ra nhiều sản phẩm thêu, dệt với họa tiết sen tinh xảo. Đặc biệt, trên áo dài Việt Nam, sen là một trong những họa tiết truyền thống được yêu thích, thể hiện vẻ đẹp thanh lịch, duyên dáng của người phụ nữ Việt.

Nghệ thuật đương đại:

Hình ảnh hoa sen trong nghệ thuật trang trí đương đại

Trong nghệ thuật trang trí đương đại, hoa sen vẫn tiếp tục là nguồn cảm hứng bất tận. Nhiều nhà thiết kế, nghệ sĩ đã tái hiện hình ảnh sen trong các tác phẩm nghệ thuật, thiết kế nội thất, thời trang, đồ họa với phong cách hiện đại, sáng tạo. Các thương hiệu thời trang Việt Nam như Thủy Nguyễn, Lê Thanh Hòa đã sử dụng hình ảnh sen trong nhiều bộ sưu tập, tạo nên những sản phẩm mang đậm bản sắc dân tộc nhưng vẫn hiện đại, thời thượng.

Hoa sen là motif trang trí phổ biến trong nghệ thuật gốm sứ, điêu khắc, tranh dân gian, thêu dệt Việt Nam.

Các tác phẩm gốm sứ thời Lý – Trần – Lê có họa tiết sen đặc trưng, thể hiện phong cách nghệ thuật từng thời kỳ.

Trong điêu khắc, sen xuất hiện tinh xảo trên bệ thờ, cột trụ, lan can tại các công trình tôn giáo.

Tranh dân gian Đông Hồ, Hàng Trống sử dụng hình ảnh sen mang tính biểu tượng, triết lý.

Nghệ thuật đương đại tiếp tục kế thừa và phát triển sáng tạo biểu tượng sen trong thời trang, thiết kế nội thất, đồ họa.

C. Hoa sen trong y học và ẩm thực

Hoa sen không chỉ có giá trị thẩm mỹ, văn hóa mà còn đóng vai trò quan trọng trong y học truyền thống và ẩm thực Việt Nam. Tất cả các bộ phận của cây sen đều có thể sử dụng với những công dụng đa dạng, thể hiện sự tinh tế trong văn hóa ứng dụng của người Việt.

Trong y học truyền thống:

Hạt sen trong y học cổ truyền được xem là vị thuốc có tính bổ, an thần, dưỡng tâm, sáp trường. Sách “Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam” của GS. Đỗ Tất Lợi ghi nhận hạt sen có tác dụng bổ tỳ, dưỡng vị, ích thận, dưỡng tâm, cố tinh, dùng chữa các chứng mất ngủ, tim hồi hộp, di mộng tinh, đái dầm, tiêu chảy kéo dài.

Hạt sen sau khi chế biến

Tâm sen (phần nhụy trong hạt sen) có vị đắng, tính mát, có tác dụng thanh tâm, an thần, giải nhiệt, dùng chữa các chứng mất ngủ, tim đập nhanh, huyết áp cao, băng huyết.

Lá sen có tính mát, vị chát, giúp thanh nhiệt, giải độc, cầm máu. Nước sắc lá sen dùng chữa các chứng sốt cao, xuất huyết, tiêu chảy.

Ngó sen có vị ngọt, tính mát, giúp thanh nhiệt, giải khát, cầm máu. Nước sắc ngó sen dùng chữa các chứng nôn ra máu, ho ra máu, chảy máu cam.

Củ sen có vị ngọt, tính mát, giúp bổ tỳ, dưỡng vị, cầm máu. Nước sắc củ sen dùng chữa các chứng ho, nôn, ói mửa, tiêu chảy.

Trong y học hiện đại, nhiều nghiên cứu khoa học đã chứng minh công dụng của các bộ phận cây sen trong điều trị một số bệnh. Các hợp chất alkaloid trong sen có tác dụng chống oxy hóa, kháng viêm, hỗ trợ điều trị các bệnh tim mạch, tiểu đường.

Trong ẩm thực Việt Nam:

Ẩm thực miền Bắc:
Hạt sen miền Bắc thường được dùng nấu chè, làm nhân bánh, hầm súp. Món chè hạt sen hạt dẻ, chè hạt sen long nhãn là những món tráng miệng phổ biến. Ngó sen được dùng làm nộm, xào tỏi, hoặc làm nguyên liệu cho món canh ngó sen hầm xương. Lá sen được dùng để gói xôi lá sen, tạo hương vị thơm mát đặc trưng.

Ẩm thực miền Trung:
Tại Huế, hoa sen được dùng để ướp trà sen Huế – một loại trà đặc sản nổi tiếng. Cánh hoa senđược đưa vào trong bụng trà, ướp qua đêm để tạo hương thơm đặc trưng. Hạt sen được dùng làm mứt hạt sen – một loại đặc sản của cố đô. Ngó sen được dùng trong món gỏi ngó sen tôm thịt, một món ăn tinh tế trong ẩm thực cung đình Huế.

Ẩm thực miền Nam:
Tại miền Nam, củ sen thường được dùng nấu canh với sườn heo, tạo nên món canh củ sen ngọt thanh. Hạt sen được dùng nấu chè, hầm với đường phèn để giải nhiệt mùa hè. Ngó sen được dùng trong món gỏi ngó sen tôm thịt, một món ăn phổ biến trong các dịp lễ, Tết.

Ẩm thực hiện đại:
Ngày nay, các đầu bếp hiện đại đã sáng tạo nhiều món ăn mới từ sen như salad củ sen hải sản, pizza ngó sen, kem hạt sen, cocktail hương sen… Các sản phẩm chế biến từ sen như trà sen, rượu sen, mứt hạt sen, bột hạt sen cũng ngày càng đa dạng và được nhiều người ưa chuộng.

Tất cả các bộ phận của cây sen đều có giá trị y học, từ hạt, tâm, lá, ngó đến củ.

Hạt sen có tác dụng bổ tỳ, dưỡng tâm, an thần, được dùng chữa mất ngủ, tim hồi hộp.

Trong ẩm thực, sen góp mặt trong nhiều món ăn truyền thống như chè hạt sen, canh củ sen, gỏi ngó sen.

Trà sen Huế là đặc sản nổi tiếng, được làm từ trà xanh ướp cánh hoa sen tươi.

Ẩm thực hiện đại đã sáng tạo nhiều món ăn mới từ sen, góp phần làm phong phú nền ẩm thực Việt Nam.

CÁC BỘ PHẬN CỦA CÂY SEN VÀ CÁC CHẾ PHẨM, ỨNG DỤNG CỦA CHÚNG

A. Cây cảnh và hoa sen

Hoa sen không chỉ là biểu tượng văn hóa mà còn là loài cây cảnh phổ biến tại Việt Nam và nhiều nước châu Á. Với vẻ đẹp thanh cao, sen được trồng rộng rãi tại công viên, hồ nước công cộng như Hồ Tây (Hà Nội), Hồ Xuân Hương (Đà Lạt) và nhiều đền chùa. Trong không gian đô thị, sen mini (Nelumbo nucifera var. pumila) được ưa chuộng vì phù hợp với không gian hạn chế. Việc trồng sen cảnh đòi hỏi chậu lớn, đất bùn, nước sạch và ít nhất 6 giờ nắng mỗi ngày.

Hoa sen cắt cành cũng được sử dụng phổ biến trong trang trí nhà cửa, văn phòng hoặc nghi lễ tôn giáo. Đặc biệt, hoa sen sau khi cắt vẫn tiếp tục nở và khép theo nhịp tự nhiên. Thị trường sen cảnh ở Việt Nam phát triển mạnh với nhiều giống nhập khẩu từ Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, giá dao động từ 100.000 đến 500.000 VNĐ/gốc.

Sen được trồng phổ biến tại các công viên, hồ nước công cộng và đền chùa làm cảnh quan

Sen mini phù hợp với không gian hạn chế trong nhà ở đô thị

Trồng sen cảnh cần chậu lớn, đất bùn, nước sạch và ánh nắng trực tiếp

Hoa sen cắt cành giữ được 3-5 ngày, vẫn nở và khép theo nhịp tự nhiên

Thị trường sen cảnh ngày càng phát triển với nhiều giống đa dạng

B. Giá trị đa dạng của lá sen

Lá sen

Lá sen (Folium Nelumbinis) có hình tròn lớn với đường kính 60-70cm và cuống dài 1-2m. Đặc điểm nổi bật là lớp sáp tự nhiên giúp nước không bám dính, tạo “hiệu ứng lá sen” nổi tiếng đã truyền cảm hứng cho nhiều nghiên cứu về vật liệu kỵ nước.

Trong y học cổ truyền, lá sen được xem là vị thuốc có tính mát, giúp thanh nhiệt, giải độc, cầm máu, an thần. Nghiên cứu hiện đại cho thấy lá sen chứa alkaloid, flavonoid có tác dụng chống oxy hóa, hạ đường huyết, kháng khuẩn. Trà lá sen là sản phẩm phổ biến, có tác dụng giải nhiệt, thanh lọc cơ thể, hỗ trợ giảm cân.

Trong ẩm thực, lá sen được dùng để gói, hấp thực phẩm như xôi gói lá sen, cá hấp lá sen, tạo hương vị thơm mát đặc trưng. Trong đời sống truyền thống, lá sen còn được dùng làm nón che nắng, che mưa, gói thuốc lá, làm giấy thơm. Hiện nay, các sản phẩm từ lá sen như trà, tinh dầu, thực phẩm chức năng ngày càng phổ biến, giá trà lá sen dao động từ 80.000 đến 3.000.000 VNĐ/kg.

Lá sen có lớp sáp tự nhiên tạo hiệu ứng kỵ nước, truyền cảm hứng cho nghiên cứu công nghệ

Trong y học, lá sen có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, cầm máu, an thần

Trà lá sen giúp giải nhiệt, thanh lọc cơ thể, hỗ trợ giảm cân

Trong ẩm thực, lá sen dùng để gói, hấp thực phẩm, tạo hương vị thơm mát

Các sản phẩm từ lá sen ngày càng đa dạng và phát triển trên thị trường.

C. Ngó sen – Giá trị dinh dưỡng và ẩm thực

Ngó sen (Rhizoma Nelumbinis) là phần cuống non của cây sen, có dạng hình trụ với đường kính 2-3cm, bên trong có cấu trúc đặc biệt với những khoang khí hình ống. Thời điểm thu hoạch tốt nhất là vào buổi sáng sớm khi cuống còn non và mọng nước.

Về giá trị dinh dưỡng, ngó sen giàu vitamin C, B1, B2, kali, sắt, canxi và chất xơ. Theo Viện Dinh dưỡng Việt Nam, 100g ngó sen tươi chứa khoảng 74 kcal, 2.6g protein, 0.1g chất béo, 17.2g carbohydrate cùng các hợp chất polyphenol có tác dụng chống oxy hóa.

Trong y học cổ truyền, ngó sen có tính mát, vị ngọt, giúp thanh nhiệt, giải khát, cầm máu. Nghiên cứu hiện đại chứng minh ngó sen có tác dụng hạ đường huyết, giảm cholesterol, kháng viêm. Trong ẩm thực Việt Nam, ngó sen được sử dụng trong nhiều món ăn như nộm ngó sen tôm thịt, canh ngó sen hạt sen, ngó sen xào tỏi, ngó sen nhồi thịt.

Tại Việt Nam, ngó sen được trồng nhiều ở các tỉnh Đồng Tháp, Hà Nam với giá dao động từ 25.000 đến 60.000 VNĐ/kg. Ngoài tiêu thụ dạng tươi, còn có các sản phẩm chế biến như ngó sen sấy khô, mứt ngó sen, nước ép ngó sen, được xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan.

Ngó sen có cấu trúc đặc biệt với những khoang khí hình ống

Giàu vitamin và khoáng chất, ngó sen có giá trị dinh dưỡng cao

Trong y học, ngó sen có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, cầm máu

Ẩm thực Việt Nam sử dụng ngó sen trong nhiều món ăn đa dạng

Đồng Tháp, Hà Nam là hai tỉnh nổi tiếng với diện tích trồng sen lớn, cung cấp ngó sen chất lượng cao

D. Hạt sen – “Ngọc trong ao bùn”

Tâm sen trong hạt sen và đài sen

Hạt sen (Semen Nelumbinis) được coi là “ngọc trong ao bùn” với giá trị dinh dưỡng và y học quý báu. Hạt có hình bầu dục, kích thước 1-1.5cm, vỏ ngoài cứng màu nâu đen, bên trong có nhân trắng ngà hoặc xanh nhạt. Ở giữa nhân có tâm sen màu xanh đậm, vị đắng.

Về giá trị dinh dưỡng, hạt sen có hàm lượng protein khoảng 17-18%, carbohydrate 62-64%, chất béo 1.9-2.5%, cùng vitamin B1, B2, B6, kali, phốt pho, magie. Trong 100g hạt sen khô có khoảng 350 kcal, cung cấp năng lượng dồi dào nhưng ít chất béo.

Trong y học cổ truyền, hạt sen có tính bình, vị ngọt, hơi chát, tác dụng bổ tỳ, dưỡng vị, ích thận, dưỡng tâm, cố tinh. Tâm sen có vị đắng, tính mát, giúp thanh tâm, an thần, giải nhiệt, trị mất ngủ, huyết áp cao. Nghiên cứu hiện đại chứng minh hạt sen chứa alkaloid như liensinine, isoliensinine có tác dụng an thần, giảm huyết áp.

Trong ẩm thực, hạt sen được sử dụng trong nhiều món như chè hạt sen, xôi hạt sen, súp hạt sen, hạt sen sấy khô, bánh Trung thu nhân hạt sen. Tại Việt Nam, hạt sen được sản xuất nhiều ở Đồng Tháp, Hà Nam, Quảng Nam với giá hạt sen tươi từ 40.000 đến 150.000 VNĐ/kg, hạt sen khô từ 150.000 đến 500.000 VNĐ/kg.

Hạt sen có giá trị dinh dưỡng cao với protein 17-18%, carbohydrate 62-64%

Trong y học, hạt sen có tác dụng bổ tỳ, dưỡng vị, ích thận, dưỡng tâm

Tâm sen giúp thanh tâm, an thần, giải nhiệt, trị mất ngủ, huyết áp cao

Ẩm thực Việt Nam sử dụng hạt sen trong nhiều món từ chè đến bánh, xôi

Đồng Tháp, Hà Nam, Quảng Nam là các tỉnh nổi tiếng với sản xuất hạt sen chất lượng cao.

E. Đài sen – Vẻ đẹp độc đáo trong trang trí

Đài sen (Receptaculum Nelumbinis), còn gọi là gương sen hay bông sen, là phần đế hình nón của hoa sen sau khi cánh hoa rụng. Có đường kính 5-10cm với nhiều hốc tròn xếp theo hình xoắn ốc, đài sen tạo nên hình dáng thẩm mỹ độc đáo được ứng dụng rộng rãi trong nghệ thuật trang trí.

Đài sen khô được sử dụng trong nghệ thuật trang trí, cắm hoa khô, làm bình hoa phong cách rustic, vintage. Trong thủ công mỹ nghệ, đài sen được dùng làm đèn trang trí, với cấu trúc lỗ sẵn có giúp ánh sáng tỏa ra theo hoa văn tự nhiên đẹp mắt. Nhiều làng nghề như Phú Vinh (Hà Nội), Bảo Hà (Lào Cai) phát triển sản phẩm kết hợp đài sen với tre, mây, cói.

Trong y học dân gian, nước sắc đài sen được dùng điều trị tiêu chảy, cầm máu, thanh nhiệt. Trong ẩm thực, đài sen non được sử dụng trong món gỏi đặc biệt tại Huế hoặc nấu canh chua, xào ở đồng bằng sông Cửu Long.

Đài sen thường được thu hoạch sau khi lấy hạt sen, giá tươi khoảng 5.000-10.000 VNĐ/cái. Tại các làng nghề truyền thống như Tây Hồ (Hà Nội), Tịnh Tâm (Huế), việc chế biến đài sen thành sản phẩm thủ công đã tạo thêm sinh kế cho người dân địa phương.

Đài sen có cấu trúc đặc biệt với nhiều hốc tròn xếp theo hình xoắn ốc

Trong nghệ thuật trang trí, đài sen khô được làm bình hoa, đèn trang trí phong cách rustic

Nhiều làng nghề thủ công phát triển sản phẩm kết hợp đài sen với tre, mây, cói

Trong ẩm thực, đài sen non được dùng trong món gỏi, canh, xào đặc biệt

Việc chế biến đài sen thành sản phẩm thủ công tạo sinh kế cho người dân làng nghề truyền thống.

F. Bảo tồn và phát triển cây sen trong tương lai

Để bảo tồn và phát triển cây sen trong tương lai cần sự chung tay của cộng đồng, từ chính quyền đến người dân. Việc bảo tồn di sản văn hóa gắn với sen thông qua các chính sách, chương trình, lễ hội, triển lãm là vô cùng cần thiết. Các làng nghề truyền thống như làm trà sen Hồ Tây, thủ công mỹ nghệ từ sen ở Huế cần được phát triển bền vững.

Việt Nam có nhiều giống sen đặc sản vùng miền như sen Đồng Tháp, sen Hà Nam, sen Huế cần được nghiên cứu, bảo tồn và phát triển để tránh lai tạp, mất đặc tính quý. Việc xây dựng chỉ dẫn địa lý, thương hiệu cho sản phẩm từ sen của từng vùng là hướng đi quan trọng.

Ứng dụng khoa học công nghệ trong canh tác sen nâng cao năng suất, chất lượng, giảm tác động tiêu cực đến môi trường. Phát triển công nghệ chế biến hiện đại tạo sản phẩm giá trị gia tăng cao, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Phát triển các tour du lịch sinh thái, văn hóa, trải nghiệm gắn với sen theo hướng bền vững tại các điểm như Vườn Quốc gia Tràm Chim (Đồng Tháp), Khu du lịch sinh thái sen Bách Tùng Liêm (Hà Nam).

Cần bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, nghệ thuật truyền thống gắn với hoa sen

Phát triển và bảo tồn các giống sen đặc sản vùng miền, xây dựng chỉ dẫn địa lý

Ứng dụng khoa học công nghệ trong canh tác, chế biến sản phẩm từ sen

Phát triển du lịch sinh thái, văn hóa, trải nghiệm gắn với sen theo hướng bền vững

Tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức cộng đồng về giá trị của cây sen

Chú thích: Các số liệu về diện tích canh tác, sản lượng, giá cả các sản phẩm từ sen đề cập trong bài viết có thể thay đổi theo thời gian và tình hình thị trường. Độc giả có thể tham khảo thêm các nguồn thông tin cập nhật từ thời điểm tra cứu.

Nguồn: Tạp chí Việt Nam hương sắc

Đ.A

The post Hoa sen – Hành trình từ quá khứ đến hiện tại (Phần 2) appeared first on Hoa sen vân đài.

A. Giới thiệu hoa sen trong văn hóa Việt Nam

Hoa sen (Nelumbo nucifera) từ lâu đã trở thành biểu tượng quốc hoa không chính thức của Việt Nam, đại diện cho vẻ đẹp thanh cao, tinh khiết và sức sống mãnh liệt của dân tộc. Sen vươn lên từ bùn nhưng không nhiễm bùn, tỏa hương thơm tinh khiết, đã trở thành hình ảnh ẩn dụ cho phẩm chất của người Việt Nam – sống giữa gian khó nhưng vẫn giữ được sự thanh tao, tinh khiết. Trong văn hóa dân gian, hoa sen xuất hiện trong nhiều ca dao, tục ngữ: “Trong đầm gì đẹp bằng sen, lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng”. Những câu ca dao này không chỉ ca ngợi vẻ đẹp của sen mà còn gửi gắm triết lý nhân sinh sâu sắc.

Hoa sen – Hành trình từ quá khứ đến hiện tại

Trong lịch sử, hoa sen đã trở thành biểu tượng của sự tinh khiết và giác ngộ trong đạo Phật – tôn giáo có ảnh hưởng sâu rộng đến văn hóa Việt Nam qua nhiều thế kỷ. Sen đi vào đời sống tâm linh của người Việt, hiện diện trong các nghi lễ, cúng tế, trang trí chùa chiền. Tại các chùa lớn như chùa Một Cột (Hà Nội), chùa Bái Đính (Ninh Bình), hoa sen xuất hiện khắp nơi từ kiến trúc đến tượng Phật.

Trong đời sống đương đại, sen vẫn tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Từ các thiết kế thời trang, nội thất, đồ họa đến kiến trúc công trình công cộng hiện đại như sân bay Nội Bài, hình ảnh hoa senvẫn không ngừng được tái hiện, khẳng định giá trị vĩnh cửu của biểu tượng này trong văn hóa Việt Nam.

Hoa sen là biểu tượng quốc hoa không chính thức của Việt Nam.

Sen tượng trưng cho vẻ đẹp thanh cao, tinh khiết và sức sống mãnh liệt.

Trong Phật giáo, hoa sen là biểu tượng của sự giác ngộ và thanh tịnh.

Sen hiện diện trong nhiều ca dao, tục ngữ, phản ánh triết lý nhân sinh Việt Nam.

Từ quá khứ đến hiện tại, cây hoa sen không chỉ đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn đa dạng sinh học mà còn giữ một vị trí quan trọng trong đời sống văn hóa của người Việt

B. Mục đích của bài viết: Khám phá hành trình từ quá khứ đến hiện tại của hoa sen

Hoa sen đại diện cho vẻ đẹp thanh cao, tinh khiết và sức sống mãnh liệt

Bài viết này nhằm mục đích trình bày một cách toàn diện hành trình lịch sử và văn hóa của hoa sen từ quá khứ đến hiện tại, khám phá sự biến chuyển trong vai trò, ý nghĩa và ứng dụng của sen qua các thời kỳ. Bài viết muốn đưa người đọc vào cuộc hành trình khám phá nguồn gốc, lịch sử phát triển và tầm ảnh hưởng sâu rộng của hoa sen đối với văn hóa, nghệ thuật, ẩm thực và đời sống hàng ngày của người Việt Nam.

Bài viết sẽ cùng bạn đọc tìm hiểu về quá trình sen trở thành biểu tượng văn hóa Việt Nam, phân tích ý nghĩa biểu tượng của hoa sen trong các lĩnh vực khác nhau của đời sống. Đồng thời, cũng sẽ khám phá các ứng dụng đa dạng của cây sen từ truyền thống đến hiện đại, từ các bộ phận khác nhau của cây như lá, ngó, hạt, đài sen.

Cuối cùng, bài viết sẽ đánh giá ý nghĩa của hoa sen trong đời sống hiện đại và đề xuất các phương hướng bảo tồn, phát triển giá trị văn hóa gắn liền với sen trong tương lai. Tạp chí Việt Nam hương sắc hy vọng rằng thông qua bài viết này, giúp bạn đọc phần nào hiểu rõ hơn về hoa sen cũng như cảm nhận được giá trị tinh thần, văn hóa sâu sắc mà biểu tượng này mang lại cho dân tộc Việt Nam.

NGUỒN GỐC VÀ LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN CỦA CÂY SEN

A. Nguồn gốc của cây sen

Chùa Một Cột với thiết kế mô phỏng một đóa sen vươn lên từ mặt hồ

Cây sen (Nelumbo nucifera) có nguồn gốc xuất xứ từ châu Á, với vùng phân bố tự nhiên rộng lớn trải dài từ Đông Bắc Á (Nhật Bản, Trung Quốc, Triều Tiên) tới Đông Nam Á (Việt Nam, Thái Lan, Campuchia) và tiểu lục địa Ấn Độ. Theo các nghiên cứu khảo cổ và di truyền học, sen đã hiện diện trên Trái Đất từ thời tiền sử, khoảng 135 triệu năm trước, trải qua nhiều biến động địa chất và khí hậu để tồn tại đến ngày nay.

Tại Việt Nam, hoa sen đã xuất hiện từ rất sớm trong các hệ sinh thái đất ngập nước tự nhiên như đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long, và các vùng ao hồ, đầm lầy trên khắp cả nước. Các nghiên cứu khảo cổ học đã tìm thấy hình ảnh sen trên các di vật từ thời Đông Sơn (khoảng 2500-2000 năm trước), chứng tỏ từ rất sớm, hoa sen đã hiện diện trong đời sống và tâm thức người Việt cổ.

Điều đặc biệt là hạt sen có khả năng duy trì sự sống qua thời gian dài đáng kinh ngạc. Năm 1951, các nhà khoa học đã phát hiện hạt sen 1.300 năm tuổi trong một lòng hồ cổ ở Trung Quốc vẫn có thể nảy mầm thành cây. Khả năng tồn tại qua thời gian dài của hạt sen phản ánh sức sống mãnh liệt của loài thực vật này, một đặc điểm đã góp phần làm sen trở thành biểu tượng của sự trường tồn và tái sinh trong nhiều nền văn hóa châu Á.

Cây sen có nguồn gốc từ châu Á, tồn tại khoảng 135 triệu năm trên Trái Đất.

Tại Việt Nam, hoa sen xuất hiện từ thời cổ đại, có hiện diện trong văn hóa Đông Sơn.

Hạt sen có khả năng bảo tồn sự sống qua hàng nghìn năm, biểu tượng cho sự trường tồn.

Sen phân bố tự nhiên rộng khắp các vùng đất ngập nước ở Việt Nam.

Khả năng thích nghi cao với nhiều điều kiện môi trường giúp cây sen tồn tại qua nhiều biến động địa chất và khí hậu.

B. Lịch sử phát triển qua các thời kỳ

Cây hoa sen có lịch sử phát triển và nguồn gốc lâu đời

Lịch sử phát triển của hoa sen tại Việt Nam gắn liền với quá trình hình thành và phát triển của nền văn hóa dân tộc. Qua từng thời kỳ lịch sử, vai trò và giá trị của sen đã không ngừng được khẳng định và phát triển.

Thời kỳ văn hóa Đông Sơn (700 TCN – 100 SCN):
Hình ảnh hoa sen đã xuất hiện trên các di vật văn hóa Đông Sơn như trống đồng, các đồ trang sức. Điều này cho thấy người Việt cổ đã biết đến và có thể đã sử dụng sen trong đời sống thường ngày.

Thời kỳ Bắc thuộc và phát triển Phật giáo (111 TCN – 939):
Với sự du nhập của Phật giáo vào Việt Nam, hoa sen dần trở thành biểu tượng tôn giáo quan trọng. Các công trình kiến trúc Phật giáo đầu tiên như chùa Dâu (Luy Lâu, Bắc Ninh) đã sử dụng hình ảnh sen trong trang trí. Đây cũng là thời kỳ người Việt bắt đầu trồng sen phổ biến hơn, không chỉ để làm cảnh mà còn để sử dụng các bộ phận khác nhau của cây trong đời sống hàng ngày.

Thời kỳ tự chủ và các triều đại phong kiến (939-1945):
Dưới các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn, hoa sen càng thêm gắn bó với văn hóa Việt. Nhiều công trình kiến trúc nổi tiếng như chùa Một Cột (1049) được xây dựng với ý tưởng từ hoa sen – mô phỏng hình ảnh đóa sen vươn lên từ mặt hồ. Trong nghệ thuật trang trí cung đình, sen trở thành một trong những họa tiết được ưa chuộng. Thời Lý-Trần, hoa sen còn được cách điệu hóa thành hoa văn trang trí trên đồ gốm sứ, điêu khắc đá và gỗ. Triều Nguyễn (1802-1945) sử dụng senlàm họa tiết trang trí trên long bào của vua và hoàng hậu, thể hiện địa vị và quyền lực tối cao.

Thời kỳ hiện đại (từ 1945 đến nay):
Sau năm 1945, sen tiếp tục được trân trọng như một biểu tượng văn hóa truyền thống. Nhiều công trình kiến trúc hiện đại như Nhà hát Thành phố Hồ Chí Minh, Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô (nay là Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội) đều có yếu tố lấy cảm hứng từ hoa sen. Đặc biệt, từ thập niên 1990 đến nay, cùng với xu hướng trở về với các giá trị truyền thống, sen lại càng được chú trọng phát triển, trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều ngành nghệ thuật đương đại như thời trang, hội họa, điêu khắc, kiến trúc.

Hoa sen đã hiện diện trong văn hóa Việt Nam từ thời Đông Sơn (700 TCN).

Với sự du nhập của Phật giáo, sen trở thành biểu tượng tôn giáo quan trọng.

Thời kỳ Lý-Trần-Lê-Nguyễn, hoa sen xuất hiện phổ biến trong kiến trúc, nghệ thuật cung đình.

Giai đoạn hiện đại, sen tiếp tục là nguồn cảm hứng cho nghệ thuật đương đại.

Qua mỗi thời kỳ, ý nghĩa biểu tượng của hoa sen không ngừng được làm giàu và phát triển.

C. Vai trò của cây sen trong đời sống người Việt

Cây sen đóng vai trò đa dạng trong đời sống của người Việt

Cây sen đóng vai trò đa dạng trong đời sống của người Việt, từ khía cạnh tinh thần, văn hóa đến công dụng thực tiễn hàng ngày. Sự hiện diện của sen trong cuộc sống người Việt không chỉ dừng lại ở giá trị thẩm mỹ mà còn mang tính thực dụng cao.

Khía cạnh tinh thần và văn hóa:
Hoa sen là biểu tượng tâm linh quan trọng, gắn liền với Phật giáo – tôn giáo có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống tinh thần người Việt. Trong các nghi lễ Phật giáo, sen luôn hiện diện dưới nhiều hình thức: từ hoa tươi dâng cúng, đèn hoa sen, đến các vật phẩm trang trí mô phỏng hình sen. Trong tín ngưỡng dân gian, hoa sen còn được xem là biểu tượng may mắn, thanh khiết và trường thọ.

Khía cạnh nghệ thuật:
Sen là nguồn cảm hứng bất tận cho nghệ thuật Việt Nam. Trong thơ ca, hoa sen xuất hiện trong nhiều tác phẩm nổi tiếng như “Cảnh thu” của Đỗ Phủ, “Ngôn hoài” của Phạm Ngũ Lão. Trong hội họa, sen là chủ đề quen thuộc của nhiều họa sĩ danh tiếng như Tô Ngọc Vân, Nguyễn Phan Chánh. Trong âm nhạc, có nhiều bài hát nổi tiếng lấy sen làm chủ đề như “Ước mơ về hoa sen” của nhạc sĩ Phạm Tuyên.

Khía cạnh thực dụng:
Trong đời sống hàng ngày, cây sen được sử dụng toàn diện từ rễ đến ngọn. Hạt sen dùng làm thực phẩm, nấu chè, làm bánh, thuốc bổ; ngó sen dùng trong các món gỏi, nộm; lá sen dùng gói xôi, hấp cá; củ sen xào, nấu canh; cánh hoa ướp trà; tâm sen làm thuốc an thần. Điều này cho thấy người Việt đã tận dụng tối đa giá trị của cây sen trong đời sống hàng ngày.

Khía cạnh kinh tế:
Ngày nay, việc trồng sen mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho nhiều vùng nông thôn. Các sản phẩm từ sen như trà sen, hạt sen sấy, mứt sen, rượu sen không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn xuất khẩu ra thị trường quốc tế. Đồng thời, các đầm sen còn là điểm đến du lịch hấp dẫn, như đầm sen Hồ Tây (Hà Nội), đầm sen Tịnh Tâm (Huế), góp phần phát triển du lịch sinh thái, du lịch văn hóa tại nhiều địa phương.

Hoa sen là biểu tượng tâm linh quan trọng trong Phật giáo và tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Sen là nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm nghệ thuật Việt Nam qua các thời kỳ.

Các bộ phận của cây sen được sử dụng toàn diện trong ẩm thực và y học truyền thống.

Việc trồng và chế biến sản phẩm từ sen góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Các đầm sen trở thành điểm đến du lịch hấp dẫn, góp phần phát triển du lịch sinh thái, văn hóa.

D. Các loài hoa sen và màu sắc của chúng

Tại Việt Nam và nhiều nước châu Á, hoa sen có nhiều loài và giống khác nhau, mỗi loại mang vẻ đẹp và ý nghĩa riêng. Các loài sen phổ biến tại Việt Nam được phân loại chủ yếu dựa trên màu sắc và hình dáng của hoa:

Sen trắng (Nelumbo nucifera f. alba):

Hoa sen trắng mọc trong đầm

Sen trắng là loài phổ biến nhất ở Việt Nam, với cánh hoa màu trắng tinh khiết, tỏa hương thơm dịu nhẹ. Trong Phật giáo, sen trắng tượng trưng cho sự thanh tịnh, thánh thiện và sự giác ngộ tinh thần hoàn hảo. Ở Huế, đầm sen trắng Tịnh Tâm là một trong những danh thắng nổi tiếng, gắn liền với lịch sử và văn hóa cố đô. Sen trắng thường nở vào buổi sáng và khép lại vào buổi chiều, trải qua chu kỳ nở khoảng 3-5 ngày.

Sen hồng (Nelumbo nucifera f. rosea):
Sen hồng có màu sắc từ hồng nhạt đến hồng đậm, tượng trưng cho tình yêu thuần khiết, lịch sử lâu đời của Phật giáo và sự hoàn hảo tối cao. Tại Việt Nam, sen hồng được trồng phổ biến ở nhiều ao hồ, đầm lầy trên khắp cả nước, đặc biệt là vùng đồng bằng Bắc Bộ. Hiện nay, Hồ Tây (Hà Nội) là nơi có nhiều đầm sen hồng đẹp, thu hút đông đảo người dân và du khách đến tham quan, chụp ảnh vào mùa sen nở.

Sen đỏ (Nelumbo nucifera f. rubra):
Sen đỏ có màu đỏ thẫm, tượng trưng cho trái tim, tình yêu nồng cháy và lòng từ bi vô điều kiện. Loài sen này ít phổ biến hơn sen trắng và sen hồng ở Việt Nam, nhưng vẫn được trồng ở một số vùng để làm cảnh và lấy hạt. Sen đỏ thường có kích thước lớn hơn so với các loài sen khác, cánh hoa dày và có mùi thơm nồng hơn.

Sen vàng (Nelumbo lutea):
Sen vàng hay còn gọi là sen Mỹ, có nguồn gốc từ Bắc Mỹ, ít phổ biến ở Việt Nam. Loài này có hoa màu vàng nhạt, tượng trưng cho sự giác ngộ và sự khai sáng tinh thần. Tại một số vườn thực vật và công viên lớn ở Việt Nam, người ta đã bắt đầu trồng thử nghiệm sen vàng để làm phong phú thêm cảnh quan.

Sen xanh (Nymphaea caerulea):

Hoa sen xanh

Mặc dù thực chất thuộc họ Súng chứ không phải họ Sen, nhưng trong dân gian sen xanh (hay súng xanh) vẫn thường được gọi là sen. Loài này có hoa màu xanh dương nhạt, tượng trưng cho trí tuệ, kiến thức và chiến thắng đối với tham vọng vật chất. Sen xanh thường được trồng ở các ao hồ cảnh quan, công viên tại Việt Nam.

Ngoài ra, còn có các giống sen lai tạo với nhiều màu sắc đa dạng khác nhau như sen kép, sen nhiều cánh, được phát triển để đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ và thương mại. Mỗi loại sen không chỉ mang vẻ đẹp riêng mà còn có ý nghĩa biểu tượng khác nhau trong văn hóa và tín ngưỡng.

Các loài sen chính tại Việt Nam: sen trắng, sen hồng, sen đỏ, với sen trắng và sen hồng phổ biến nhất.

Mỗi màu sắc của hoa sen mang ý nghĩa biểu tượng riêng trong Phật giáo và văn hóa dân gian.

Sen trắng tượng trưng cho sự thanh tịnh, sen hồng cho tình yêu thuần khiết, sen đỏ cho lòng từ bi.

Ngoài các loài truyền thống, nhiều giống sen mới được lai tạo để đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ và thương mại.

Các đầm sen nổi tiếng ở Việt Nam: đầm sen Hồ Tây (Hà Nội), đầm sen Tịnh Tâm (Huế).

(Còn tiếp…)

Nguồn: Tạp chí Việt Nam hương sắc

Đ.A

The post Hoa sen – Hành trình từ quá khứ đến hiện tại (Phần 1) appeared first on Hoa sen vân đài.

Quốc hoa trong lòng dân

Lễ hội Sen Hà Nội 2024 do UBND quận Tây Hồ và các đơn vị phối hợp thực hiện nhằm mục đích quảng bá, tôn vinh những nét đẹp, giá trị văn hóa của Thăng Long – Hà Nội cũng như vùng đất Tây Hồ. 

Bên lề hội thảo Bảo tồn và phát triển hoa sen Việt Nam trong khuôn khổ Lễ hội Sen Hà Nội 2024 diễn ra ngày 12/7, PGS.TS. Đặng Văn Đông – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu rau quả – chia sẻ với Tiền Phong về việc đưa hoa sen thành quốc hoa của Việt Nam.

Năm 2011, Bộ VHTTDL tổ chức bầu chọn quốc hoa và tỷ lệ chọn hoa sen đạt 81%

PGS.TS. Đặng Văn Đông cho biết ông là một trong những người xây dựng đề án đưa hoa sen trở thành quốc hoa vào năm 2011. Ông đại diện cho Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNT) cùng đại diện của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTTDL) và các bộ, ngành đề xuất hoa sen là quốc hoa.

“Thời điểm đó, hầu như chúng tôi đã có tất cả điều kiện cần và đủ để công bố hoa sen là quốc hoa, nhưng chưa thể công bố. Lý do của việc này gần đây mới được Bộ trưởng Bộ VHTTDL hé lộ là do khoảng trống về pháp lý”, PGS.TS. Đặng Văn Đông nêu.

Ông mong muốn các cơ quan quản lý nhà nước quan tâm hơn đến quốc hoa và sớm đưa ra câu trả lời cho câu hỏi: “Quốc hoa của Việt Nam là hoa gì?”.

Chùa Một Cột được xây dựng theo hình tượng của một đóa hoa sen nở trên mặt nước

PGS.TS Đặng Văn Đông nhấn mạnh: “Đến nay, tôi cho rằng không có loại cây nào có thể vượt qua hoa sen để trở thành quốc hoa”.

Trong khi chưa có cơ chế chính thức để công nhận quốc hoa, Đảng và Nhà nước có thể ủy quyền cho một cơ quan hoặc bộ, ngành nào đó chịu trách nhiệm việc này. PGS.TS Đặng Văn Đông cho rằng điều này giúp người Việt Nam có thể tự hào với bạn bè quốc tế.

Trong nước, khi được hỏi về quốc hoa, người khẳng định là hoa sen, người khác lại bảo chưa có, có người lại tỏ ra phân vân… Vướng cơ chế, thiếu cơ sở pháp lý.

Trước đó, tại phiên thảo luận Quốc hội về dự án Luật Di sản văn hóa (sửa đổi) sáng 26/6, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Bình Định) đề nghị cần có cơ quan có thẩm quyền phê duyệt hoa sen là quốc hoa, áo dài là di sản văn hóa. Từ năm 2011, Bộ VHTTDL tổ chức bầu chọn quốc hoa và tỷ lệ chọn hoa sen đạt 81%.

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng cho biết việc có quốc hoa là cần thiết, nhưng cơ sở pháp lý lại chưa có để công bố quốc hoa. Từ năm 2011, Chính phủ đã giao cho Bộ VHTTDL xây dựng bộ nhận diện về quốc hoa. Hoa sen được đề xuất là quốc hoa.

Đại biểu Nguyễn Văn Cảnh nêu câu hỏi chất vấn về quốc hoa, quốc phục

Tuy nhiên, khi trình các cấp lại vướng mắc ở chỗ “ai là người có thẩm quyền công nhận, ai là người ký”. Cuối cùng, câu trả lời là không ai có thẩm quyền vì không có quy định.

Bên cạnh đó, Bộ VHTTDL cũng cho nhận diện lễ phục, quốc phục là bộ áo quần có tính chất đặc trưng. Việc này đã nghiên cứu nhưng sau đó phải dừng lại.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Hùng tha thiết đề nghị Quốc hội bổ sung khoảng trống pháp lý này: “Có thể giao cho một địa phương hay bộ, ngành đưa vào trong luật để Chính phủ, bộ, ngành được thẩm quyền công nhận, bởi đưa ra nhận diện rồi mà không được thẩm quyền công nhận”.

Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng trả lời chất vấn về quốc hoa, quốc phục

Trước một số băn khoăn về việc hoa sen cũng là quốc hoa của Ấn Độ, PGS.TS. Đặng Văn Đông cho rằng điều đó không đáng ngại.

Trên thế giới có nhiều nước chọn cùng một loại hoa làm quốc hoa. Trùng lặp nhiều nhất là hoa lan và hoa hồng. Các nước Anh, Ả-rập Xê-út, Syria, Bulgaria, Bồ Đào Nha, Iraq, Iran, Rumania, Luxembourg, Maroc đều chọn hoa hồng. Hàn Quốc, Malaysia và Sudan cùng chọn hoa dâm bụt. Pakistan và Philippines cùng chọn hoa nhài, Haiti và Bờ Biển Ngà cùng chọn hoa dừa…

“Chúng ta có thể chọn hoa sen và xây dựng hoa sen là một biểu tượng văn hóa chung. Ở Ấn Độ, biểu tượng hoa sen được xây dựng theo đạo Phật, còn ở Việt Nam hoa sen là biểu tượng của nhân dân”, PGS.TS. Đặng Văn Đông nêu.

Nguồn: Báo Tiền Phong

Gia Linh

The post Nóng lại đề xuất hoa sen là quốc hoa appeared first on Hoa sen vân đài.

Từ lâu, Tích Giang vốn nổi tiếng với những vườn hoa cúc vàng, những luống hồng ngát hương, những gốc đào thắm sắc mỗi độ xuân về và những chậu quất cảnh trĩu quả. Nghề trồng hoa cây cảnh không chỉ gắn bó với bao thế hệ mà còn trở thành nguồn thu nhập chính, mang lại giá trị kinh tế cao gấp nhiều lần cây lúa. Tuy nhiên, sản xuất trước đây còn nhỏ lẻ, thiếu quy hoạch, sản phẩm chưa có thương hiệu mạnh và tiềm năng du lịch gắn với làng nghề cây cảnh chưa được khai thác hiệu quả. Đứng trước yêu cầu đổi mới, Tích Giang đã có bước chuyển mình quan trọng khi được chọn làm điểm thí điểm trong đề tài “Nghiên cứu thiết kế và xây dựng mô hình làng hoa, cây cảnh gắn với du lịch tại Hà Nội” do Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội triển khai giai đoạn 2023–2025.

Làng hoa cây cảnh Tích Giang vốn nổi tiếng với những vườn hoa cúc vàng, những luống hồng ngát hương, những gốc đào thắm sắc mỗi độ xuân về và những chậu quất cảnh trĩu quả.

Mô hình này được thiết kế với diện tích 20–30 ha, kết hợp ba yếu tố: sản xuất, cảnh quan và dịch vụ.

Tại khu sản xuất, nông dân áp dụng công nghệ nhà kính, tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước, kỹ thuật xử lý ra hoa trái vụ để cung cấp sản phẩm quanh năm. Khu cảnh quan được quy hoạch thành vườn hoa theo mùa, tạo thành các tuyến tham quan và điểm check-in hấp dẫn. Khu dịch vụ mở ra nhiều hoạt động mới như trải nghiệm trồng hoa, nghỉ dưỡng tại homestay, thưởng thức ẩm thực làng quê và mua sắm sản phẩm OCOP.

Ngay trong giai đoạn đầu, mô hình đã thu hút trên 1.000 lượt khách tham quan, mở ra triển vọng đạt 10.000–20.000 lượt mỗi năm. Thu nhập hộ dân tham gia tăng 20–35% chỉ sau một vụ, trong khi kết hợp dịch vụ du lịch giúp thu nhập cao gấp 1,5–2 lần so với trước kia. Đồng thời, khoảng 40 việc làm thời vụ đã được tạo ra, góp phần ổn định sinh kế nông thôn.

Làng hoa cây cảnh Tích Giang thu hút khách tham quan, mở ra triển vọng

Điểm nổi bật khác là việc ứng dụng khoa học – công nghệ trong sản xuất và quảng bá. Các công nghệ như IoT để giám sát môi trường, QR code truy xuất nguồn gốc, blockchain minh bạch dữ liệu hay VR/AR quảng bá trải nghiệm đã được áp dụng, giúp làng hoa Tích Giang trở nên hiện đại và hấp dẫn hơn. Đây là minh chứng cho sự chuyển đổi số trong du lịch nông nghiệp Hà Nội, kết hợp giữa truyền thống và đổi mới.

Song hành với lợi ích kinh tế, mô hình còn mang giá trị văn hóa – xã hội sâu sắc. Nó góp phần gìn giữ bản sắc làng nghề, cải thiện cảnh quan, biến vùng ven đô thành không gian văn hóa – du lịch, nơi du khách không chỉ ngắm hoa mà còn trực tiếp trải nghiệm trồng cây, thưởng thức ẩm thực và tìm hiểu đời sống nông thôn. Qua đó, tinh hoa văn hóa làng nghề được lan tỏa mạnh mẽ, để mỗi bông hoa, mỗi chậu cảnh đều trở thành sản phẩm gắn với câu chuyện truyền thống.

Nhà vườn tại làng hoa cây cảnh Tích Giang thu hút khách tham quan

Thành công bước đầu tại làng hoa Tích Giang mở ra triển vọng nhân rộng mô hình ra các vùng hoa nổi tiếng khác như Mê Linh, Tây Tựu, Nhật Tân, Tàm Xá. Khi các mô hình này phát triển đồng bộ, Hà Nội hoàn toàn có thể xây dựng thương hiệu riêng về du lịch nông nghiệp gắn với làng nghề cây cảnh, tạo sức bật mới cho nông thôn và nâng cao vị thế trong hội nhập. Để hiện thực hóa điều này, cần sự hỗ trợ mạnh mẽ của chính quyền về cơ chế, hạ tầng và xúc tiến thương mại, đồng thời gắn kết giữa nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân.

Nhìn lại chặng đường, từ một vùng quê gắn với nghề trồng hoa truyền thống, làng hoa Tích Giang đã khẳng định được bước chuyển mình thành hình mẫu mới cho du lịch nông nghiệp Hà Nội. Mô hình không chỉ nâng cao thu nhập, tạo việc làm, cải thiện đời sống mà còn gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa làng nghề, giúp nông thôn thêm giàu đẹp, văn minh. Tích Giang hôm nay không chỉ rực rỡ bởi sắc hoa mà còn tỏa sáng như một biểu tượng của sự phát triển hài hòa, nơi truyền thống và hiện đại song hành, góp phần định hình tương lai bền vững cho du lịch nông nghiệp gắn với làng nghề cây cảnh của Thủ đô.

Nguồn: Tạp chí Việt Nam hương sắc

Phạm Hùng

The post Hà Nội: Tích Giang – hình mẫu mới cho du lịch nông nghiệp gắn với làng nghề appeared first on Hoa sen vân đài.

Trên cơ sở khảo sát thực tế và kinh nghiệm quốc tế, nhóm nghiên cứu đã đề xuất ba mẫu mô hình “làng hoa du lịch”: tham quan, trải nghiệm và nghỉ dưỡng, với quy mô từ 20 đến 60 hec-ta. Trong đó, điểm nhấn là mô hình thí điểm tại làng nghề hoa, cây cảnh Tích Giang (xã Phúc Thọ, Hà Nội) trên diện tích 20 đến 30 hec-ta, gồm khu sản xuất áp dụng công nghệ nhà kính, tưới nhỏ giọt; khu cảnh quan sắp đặt vườn hoa theo mùa, tuyến tham quan và check-in; cùng khu dịch vụ homestay, ẩm thực và sản phẩm OCOP.

Tuyến xe điện đưa du khách đi thăm quan trải nghiệm làng hoa Tích Giang

Ngay khi đưa vào vận hành thử, mô hình đã đón trên 1.000 lượt khách tham quan, kỳ vọng đạt 10.000 đến 20.000 lượt/năm trong giai đoạn ổn định. Hiệu quả kinh tế thể hiện rõ khi thu nhập hộ dân tham gia tăng 20-35% chỉ sau một vụ sản xuất; giá trị tổng thể từ dịch vụ du lịch giúp hộ gia đình đạt mức cao gấp 1,5 đến 2 lần so với sản xuất thuần nông. Đồng thời, mô hình tạo thêm khoảng 40 việc làm thời vụ, góp phần ổn định sinh kế tại chỗ.

Cây hoa được tưới bằng hệ thống nhỏ giọt tại Tích Giang

Đề tài cũng ứng dụng mạnh mẽ tiến bộ khoa học – công nghệ: kỹ thuật nhân giống hoa cúc, lily, hồng, trà, đỗ quyên; xử lý ra hoa trái vụ; công nghệ số với QR, blockchain, VR/AR phục vụ truy xuất, quảng bá và trải nghiệm du lịch. Nhờ vậy, sản xuất tiết kiệm được 30-40% nước tưới, năng suất tăng 1,5 đến 2 lần, cây giống đạt tỷ lệ sống trên 80%.

Chăm sóc hoa chất lượng cao ở Tích Giang

Không chỉ dừng ở hiệu quả kinh tế, đề tài còn góp phần gìn giữ cảnh quan, bản sắc làng nghề và nâng cao hình ảnh du lịch Hà Nội. Kết quả nghiên cứu khẳng định tính khả thi để nhân rộng mô hình tại nhiều vùng ven đô như Mê Linh, Tây Tựu, Nhật Tân, Tàm Xá…. Đây cũng là cơ sở khoa học quan trọng để UBND thành phố Hà Nội ban hành chính sách hỗ trợ phát triển du lịch nông nghiệp gắn với hoa – cây cảnh, phù hợp định hướng phát triển bền vững của Thủ đô.

Du khách đến thăm quan trải nghiệm tại làng hoa Tích Giang

Từ một đề tài khoa học, mô hình “làng hoa, cây cảnh gắn với du lịch” đã bước ra đời sống, trở thành điểm đến mới, nơi du khách không chỉ ngắm hoa, chụp hình, mà còn được hòa mình vào trải nghiệm sản xuất, văn hóa và nhịp sống làng quê Hà Nội.

Nguồn: Tạp chí làng nghề Việt

Chu Thị Ngọc Mỹ
Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển hoa, cây cảnh

The post Mô hình “làng hoa du lịch” từ đề tài nghiên cứu của Hà Nội appeared first on Hoa sen vân đài.

Hội thảo có sự hiện diện của: PGS.TS. Đặng Văn Đông – Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả, Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam;  PGS.TS. Mai Quang Vinh – Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, Viện trưởng Viện Công nghệ XanhViệt Nam; TS. Ngô Thị Minh Hương – Giám đốc Trung tâm Phát triển Hội nhập;  TS. NGƯT. Trần Thị Thanh Bình – Giám đốc Trung tâm Nông nghiệp Hữu cơ, Đại học Lâm nghiệp Việt Nam;  PGS.TS Nguyễn Đức Bách- Viện trưởng viện vi tảo và mỹ phẩm – học viện Nông nghiệp Việt Nam cùng nhiều nhà khoa học, các chuyên gia, các chủ doanh nghiệp thuộc lĩnh vực nông nghiệp hữu cơ, chuyển đổi số.

Các đại biểu vào viếng bà Công chúa Diệu Dung

Về phía các cơ quan của tỉnh Hưng Yên có đại diện lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên, Lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông tỉnh Hưng Yên.

Về phía địa phương có đồng chí Trần Minh Tuấn – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hồng Minh, các đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy, đại diện các HTX hoa sen Vân Đài, HTX dược liệu Vân Đài, HTX dịch vụ nông nghiệp xã Chí Hòa và 1 số chủ trang trại Nông nghiệp xã Hồng Minh.

Hội thảo nhằm cụ thể hóa các mục tiêu của Dự án “Phát triển Hồng Minh: Xanh – Thông minh – Giàu bản sắc”, tập trung vào các vấn để chính: tổ chức lại sản xuất nông nghiệp theo hướng tích tụ ruộng đất, hình thành vùng chuyên canh cây sen, cây dược liệu, lúa hữu cơ và các sản phẩm đặc trưng khác, áp dụng công nghệ cao và sản xuất hữu cơ đạt tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP; triển khai mô hình “Nông nghiệp thông minh”, bảo đảm truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Đồng chí Trần Minh Tuấn – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hồng Minh, phát biểu khai mạc hội nghị

Xây dựng chuỗi giá trị và thương hiệu cho các sản phẩm chủ lực của xã như sen Vân Đài (hạt sen khô, trà ướp sen), gạo thơm J02, nho sữa, ốc nhồi hữu cơ…, kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm và du lịch tâm linh gắn với bản sắc văn hóa địa phương.

Tăng cường liên kết “4 nhà” (nhà nông – nhà nước – nhà khoa học – doanh nghiệp) nhằm huy động nguồn lực, kinh nghiệm và công nghệ phục vụ phát triển bền vững.

PGS.TS. Mai Quang Vinh – Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Chuyển đổi xanh Việt Nam, Viện trưởng Viện Công nghệ Xanh Việt Nam phát biểu đóng góp ý kiến

Trước hội thảo, đoàn công tác đã tham quan và khảo sát: tại các địa điểm (1) Miếu Bà Công chúa Diệu Dung – di tích lịch sử, văn hóa của địa phương (2) HTX Hoa Sen Vân Đài và HTX Dược liệu Vân Đài – nơi đang triển khai các mô hình sản xuất hữu cơ, (3) khu vực dự kiến quy hoạch vùng trồng sen hữu cơ gắn với du lịch trải nghiệm.

Các đại biểu tham dự hội nghị

Tại hội thảo, các đại biểu đều đã đánh giá rất cao tiềm năng, lợi thế và sự quyết tâm của chính quyền, nhân dân xã Hồng Minh trong việc phát triển mô hình nông nghiệp hữu cơ gắn với văn hóa và du lịch.

Hội thảo đã thống nhất định hướng triển khai dự án theo lộ trình cụ thể, bảo đảm vừa nâng cao giá trị sản phẩm, thu nhập cho người dân, vừa bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa – lịch sử của địa phương.

Dự án “Phát triển Hồng Minh: Xanh – Thông minh – Giàu bản sắc” hứa hẹn sẽ mở ra hướng đi mới, góp phần đưa Hồng Minh trở thành điểm sáng về nông nghiệp hữu cơ và du lịch văn hóa ở tỉnh Hưng Yên.

Bài và ảnh Đặng Văn Ngoạn – Phó giám đốc phụ trách truyền thông HTX hoa sen Vân Đài

The post Hồng Minh hướng tới điểm sáng nông nghiệp hữu cơ và du lịch trải nghiệm appeared first on Hoa sen vân đài.

Hoa sen (Nelumbo nucifera) là loài thủy sinh quý, gắn bó sâu sắc với văn hóa Việt Nam và được xem là biểu tượng của sự thanh cao, thuần khiết. Sen mọc ở ao hồ, có thân rễ nằm dưới bùn, lá tròn lớn vươn lên khỏi mặt nước, mặt lá phủ sáp không thấm nước. Hoa sen nở đơn độc trên cuống dài, có màu hồng hoặc trắng, nhiều cánh xếp xen kẽ, tỏa hương dịu nhẹ. Gương sen ở giữa chứa hạt sen một loại thực phẩm và dược liệu giàu giá trị.

Những vùng trồng sen nổi tiếng ở Việt Nam: Từ Hồ Tây thanh lịch đến Đồng Tháp thuần khiết

Ở Việt Nam, nhiều địa phương nổi tiếng với nghề trồng sen như Tháp Mười (Đồng Tháp), Huế (Thừa Thiên Huế), Nam Đàn (Nghệ An) và đặc biệt là sen Bách Diệp của Tây Hồ (Hà Nội) – loài sen có hàng trăm cánh, hương thơm thanh khiết, màu hồng nhạt đặc trưng, khác biệt với các giống sen khác. Tuy nhiên, sen Tây Hồ hiện đối mặt với nguy cơ mai một do đô thị hóa. Do vậy, để bảo tồn và phát triển cây sen quý, Sở NN&PTNT Hà Nội (nay là Sở NN&MT Hà Nội) đã giao Trung tâm Khuyến nông Hà Nội phối hợp với Viện Nghiên cứu rau quả đưa vào trồng thử nghiệm hơn 30 giống sen mới, trong đó gần 20 giống cho kết quả khả quan về năng suất và chất lượng. Nhờ ứng dụng kỹ thuật, mùa sen Hà Nội kéo dài từ tháng 4 đến tháng 11. Đặc biệt, năm 2024, mô hình trồng sen thích ứng biến đổi khí hậu được triển khai tại hai đầm sen Đầu Đồng và Thủy Sứ ở quận Tây Hồ, với quy mô 7ha, đã cho hoa đúng dịp lễ hội, phục vụ du lịch sinh thái và bảo vệ môi trường. Đến nay, Hà Nội có hơn 600ha sen tại các huyện Mỹ Đức, Ba Vì, Mê Linh, Phúc Thọ, Ứng Hòa, Bắc Từ Liêm, Quốc Oai… Sản phẩm từ sen Hà Nội đa dạng, tiêu biểu như trà sen Hiền Xiêm, chè sen Quảng An, hạt sen Đầm Long, trà lá sen, xôi cốm hạt sen Ngô Thức… vừa mang giá trị kinh tế, vừa gắn với văn hóa ẩm thực đặc sắc.

Sen Hồ Tây. – (Ảnh minh họa)

Cây sen không chỉ mang đến cho người nông dân huyện Nam Đàn (tỉnh Nghệ An) nhiều giá trị về mặt nông nghiệp, mà còn là sản phẩm tạo dựng thương hiệu du lịch địa phương, góp phần thu hút hàng triệu du khách về thăm quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nơi đây, các giống sen quý như sen ngàn cánh, sen đỏ Bắc Kinh, sen Huế, sen Đồng Tháp… đã được trồng thành công, làm phong phú cảnh quan và sản phẩm chế biến. Tính đến cuối 2022, Nam Đàn có 15 sản phẩm chế biến từ sen, trong đó 9 sản phẩm đạt chứng nhận OCOP, bao gồm trà sen, hạt sen sấy, kim chi sen, củ sen muối… Nguyên liệu đều được tuyển chọn từ vùng trồng không hóa chất, phù hợp với xu hướng tiêu dùng xanh, giúp cải thiện giấc ngủ, dưỡng nhan, giảm mỡ máu, thư giãn tinh thần.

Sen Đồng Tháp nổi bật với diện tích trồng lớn nhất cả nước khoảng 600ha và giá trị văn hóa đặc trưng, hình thành thương hiệu “Thủ phủ sen” gắn với du lịch sinh thái. Các bộ phận của cây sen đều được khai thác để tạo chuỗi giá trị: từ sản phẩm ẩm thực đến dược liệu, hàng quà tặng. Tỉnh hiện có 20 sản phẩm OCOP từ sen, góp phần vào phát triển nông nghiệp tuần hoàn và kinh tế xanh. Tuy nhiên, diện tích sen gần đây giảm do sâu bệnh, giá cả bấp bênh, thiếu nguyên liệu chế biến. Để khắc phục, tỉnh Đồng Tháp triển khai “Đề án phát triển sản phẩm sen giai đoạn 2021–2025, định hướng đến 2030”. Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh, định hướng ưu tiên là phát triển vùng trồng hữu cơ, nâng cao kỹ thuật chế biến, phát triển sản phẩm sạch, tinh tế, đáp ứng nhu cầu thị trường. Ngày 25/6/2025, Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Quyết định số 442/QĐ-SHTT về việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00145 cho sản phẩm sen “Đồng Tháp”. Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp là tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý này, mở ra cơ hội mở rộng thương hiệu ra thị trường quốc tế.

Cánh đồng sen tại xã Láng Biển, huyện Tháp Mười. – (Ảnh: dongthap.gov.vn)

Tại Huế, sen có vai trò đặc biệt trong cảnh quan, ẩm thực và tâm linh. Triều Nguyễn từng trồng sen trắng quanh Đại nội, hồ Thái Dịch, hồ Tịnh Tâm, hộ thành hào. Giống sen trắng Huế quý hiếm đã được phục hồi và trồng trở lại, mang lại vẻ đẹp thanh khiết cho di sản cố đô. Sen được dùng trong cắm lễ, chế biến ẩm thực đặc sản như chè hạt sen, cơm sen, trà tim sen… Cùng với sen trắng, các giống sen hồng phấn, sen đỏ cũng được trồng ở khu vực hộ thành hào tạo nên sự đa sắc độc đáo. Việc trồng sen còn góp phần giảm ô nhiễm, tạo sinh kế cho người dân. Ở Huế, sen được trồng phổ biến ở các huyện vùng trũng như Phú Vang, Phong Điền, Quảng Điền… Mùa sen kéo dài 40–50 ngày từ tháng 5 đến tháng 7. Sen rất dễ trồng, ít công chăm sóc, chi phí phân bón thấp. Một thuận lợi với người trồng sen ở Thừa Thiên Huế là đầu ra rất ổn định. Hàng năm, người dân còn được tập huấn, chia sẻ kinh nghiệm, tiếp thu các phương pháp, kỹ thuật trồng sen lấy hạt, trồng sen xen canh với nuôi cá và đưa những giống sen mới cho năng suất cao vào trồng.

Nhiều bà con nông dân trên địa bàn, mạnh dạn chuyển đổi đất trồng lúa kém hiệu quả, thường xuyên bị ngập nước, các vùng thấp trũng, ao hồ… để phát triển trồng sen lấy hạt, mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần nâng cao thu nhập. Gần đây, nhiều sản phẩm mới từ sen được phát triển như nón lá sen, trà hoa sen, bột sen gạo mầm, bánh sen gạo mầm, rượu sen… mở ra tiềm năng phát triển sản phẩm đặc trưng cho vùng đất cố đô.

Vân Đài thuộc xã Chí Hòa, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình(cũ) từng là vùng đất bạc màu, sản xuất manh mún, nông dân sống lay lắt theo mùa. Chính nơi ấy, một hành trình chuyển mình đã bắt đầu với niềm tin và quyết tâm giữ gìn bản sắc văn hóa, đồng thời kiến tạo tương lai xanh.

Tiếp nối tinh thần khai phá của công chúa Diệu Dung, HTX Vân Đài được thành lập năm 2021, trong bối cảnh Thái Bình triển khai Nghị quyết 09 về chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Không chọn cách làm ồ ạt, HTX Vân Đài chọn đi từng bước chắc chắn với chiến lược “3 giữ – 4 đổi”: giữ con người, giữ đất đai, giữ văn hóa; đổi mới tư duy sản xuất, đổi mới cây trồng, đổi mới công nghệ và đổi mới cách quản trị hiện đại.

Không chỉ dựa vào kinh nghiệm dân gian, HTX Vân Đài đã nhận được sự đồng hành của PGS, TS Đặng Văn Đông – Ủy viên Ban Thường vụ Hội Sinh vật cảnh Việt Nam, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả, Chủ tịch Hội đồng biên tập tạp chí Việt Nam hương sắc. Với sự cố vấn khoa học bài bản, chỉ trong một thời gian ngắn, vùng đất chiêm trũng từng bị bỏ hoang đã lột xác trở thành một mô hình nông nghiệp kiểu mẫu.

HTX Vân Đài không chỉ cung cấp các cây giống và các sản phẩm từ cây sen mà còn hướng đến mô hình du lịch sinh thái mang đậm bản sắc văn hóa. Cánh đồng sen bao quanh miếu thờ công chúa Diệu Dung không chỉ là nơi sản xuất mà còn là không gian trải nghiệm, nơi du khách có thể thả mình giữa hương sen thơm ngát, lưu lại những khung hình đẹp đậm chất làng quê Bắc Bộ. Xa hơn, đó còn là câu chuyện về sự hồi sinh của một vùng đất, từ chiêm khô thành cánh đồng trù phú, từ nơi bị lãng quên thành điểm đến văn hóa – sinh thái đầy hứa hẹn bên dòng sông Hồng. “Hành trình hồi sinh vùng đất chiêm trũng” của HTX Vân Đài không chỉ là một dự án nông nghiệp đơn thuần mà là minh chứng sống động cho cách mà con người, với tri thức và khát vọng, có thể làm hồi sinh cả một vùng quê.

Sen Vân Đài trở thành điểm đến không chỉ để ngắm mà còn để cảm. Những trải nghiệm như ướp trà sen, chụp ảnh cùng đồng sen, nghe kể chuyện lịch sử, hay đơn giản là một buổi sáng chèo thuyền giữa hương sen… đã biến vùng quê này thành một sản phẩm du lịch độc đáo.

Mỗi bước chân đến Vân Đài hôm nay không chỉ là hành trình chiêm ngưỡng vẻ đẹp của hoa sen, mà còn là hành trình tìm lại những giá trị thiêng liêng gắn với cội nguồn dân tộc. Trong làn hương sen thoảng qua, người ta có thể cảm nhận được cả tinh thần kiên cường, trí tuệ và lòng nhân hậu của nhà Trần, được khơi dậy từ những di tích lịch sử nay đã hồi sinh trong hình hài mới – một hình hài của sự hòa quyện giữa văn hóa, sinh thái và tâm linh. Vân Đài không còn là một địa danh bị lãng quên trên bản đồ Thái Bình, mà đã thực sự trở thành một biểu tượng của sự kết nối – nơi đất nở hoa, người gieo mầm sáng tạo, và quá khứ sống dậy bằng những bước chân hiện tại.

Giá trị văn hóa, kinh tế và sức khỏe từ cây sen – Hướng đi mới cho nông nghiệp xanh

Sen Tây Hồ gắn liền với nghề ướp trà sen truyền thống, được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Làng nghề Quảng An là nơi nổi tiếng với nghệ nhân Lưu Thị Hiền, chủ thương hiệu chè sen Hiền Xiêm là một trong những gia đình có nghề làm trà sen truyền thống lâu năm của đất Tây hồ. Theo nghệ nhân Lưu Thị Hiền, nghề làm chè sen rất vất vả, đòi hỏi phải thức khuya, dậy sớm và kiên trì với phương pháp thủ công truyền thống. Việc sấy trà bằng than củi trong những ngày nắng nóng càng thêm gian nan, khiến nhiều người bỏ nghề. Chỉ những ai thực sự tâm huyết mới có thể gắn bó lâu dài. Chị Hiền chia sẻ để có sản phẩm trà ướp sen truyền thống ngon, người ướp trà phải làm theo quy trình làm trà sen rất công phu, làm trà khô phải qua 5 bước, còn ướp trà sen bông công đoạn nhẹ nhàng hơn nhưng đòi hỏi phải có bí kíp để ướp trà. Trong đó việc tách cánh sen để lấy gạo cần được làm cẩn thận bởi đây là phần sẽ “ dệt hương” cho thương phẩm trà sen là khâu then chốt quyết định hương vị.

Theo chị Đinh Thị Hiền, cơ sở sản xuất chè sen Hiền Xiêm, theo cách ướp truyền thống, công việc này đòi hỏi kỹ năng khéo léo, tỉ mỉ của người làm trà. Cứ một lớp trà rồi đến một lớp mỏng gạo sen, sau cùng phủ một lớp giấy. Để có 1kg trà ướp sen cần tới hơn 1.500 bông sen Bách Diệp, được ướp 7 lần gạo sen và sấy 7 lần trong 21 ngày mới đạt hương vị chuẩn.

Theo chị Trần Thị Thủy, Giám đốc hợp tác xã chè sen Hương Thủy, hiện nay do nhu cầu của khách hàng với nhiều lứa tuổi khác nhau, người trẻ thích uống trà sen ướp bông hay người làm trà còn gọi là ướp trà sổi, người trung niên và cao tuổi lại ưa thích cái vị vừa được hương vừa được nước của trà truyền thống.

Trà ướp sổi sẽ được tiến hành sau khi trà được ướp một lần với gạo sen, trà được cho vào bông sen với định lượng mỗi bông khoảng 15 gram. Tuy nhiên ướp trà truyền thống dù có vất vả một nắng hai sương nhưng những người có tâm với nghề như gia đình nghệ nhân Hiền vẫn yêu thích và tự hào giữ nghề truyền thống của gia đình.

Chè sen là thức uống thanh cao và thuần khiết vì thế được rất nhiều người lựa chọn thưởng thức hay làm quà biếu thể hiện sự trân trọng. Đặc biệt, trà sen ướp bởi hoa sen Tây Hồ càng thơm ngon đặc biệt. Pha trà sen Tây Hồ cũng cần sự tinh tế, khéo léo mới có được hương và vị chuẩn nhất.

Tại quận Tây Hồ (cũ) hiện có trên 200 hộ làm nghề, với 40 sản phẩm OCOP, trong đó sen trà Hiền Xiêm đạt 4 sao. Trà sen ướp sổi hiện cũng rất được ưa chuộng bởi giới trẻ, bên cạnh trà truyền thống vẫn giữ vị thế trong lòng người trung niên, cao tuổi. Việc gìn giữ nghề ướp trà không chỉ là gìn giữ hương vị mà còn là bảo tồn bản sắc của vùng đất Thăng Long Hà Nội.

PGS.TS. Đặng Văn Đông đã đề xuất những giải pháp thiết thực nhằm bảo tồn giống sen Bách Diệp, đồng thời thúc đẩy việc đưa hoa sen Việt Nam nói chung và sen Tây Hồ nói riêng vươn xa ra thị trường quốc tế

Ở Chí Hòa, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình (cũ), người nông dân không còn là hình ảnh lam lũ với quang gánh và áo nâu sờn. Thay vào đó là những kỹ sư nông nghiệp mặc áo bảo hộ trong phòng nuôi cấy, những bạn trẻ livestream quảng bá sản phẩm, điều khiển hệ thống cảm biến từ điện thoại thông minh, lập kế hoạch du lịch cộng đồng bằng phần mềm quản lý trải nghiệm.

Không phải ngẫu nhiên mà Vân Đài trở thành mô hình tiêu biểu trong ứng dụng công nghệ vào nông nghiệp. Tại Hợp tác xã Hoa Sen Vân Đài, từng khâu trong chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ đều gắn liền với công nghệ cao:

Trong canh tác: Giống sen được tuyển chọn, nhân giống sạch bệnh bằng kỹ thuật nuôi cấy mô. Hệ thống cảm biến theo dõi độ ẩm và mực nước được lắp đặt trong đầm sen, giúp điều tiết tưới tiêu chính xác, tiết kiệm nước. Quy trình chăm sóc sử dụng hoàn toàn phân hữu cơ vi sinh và chế phẩm sinh học, hạn chế tối đa hóa chất, hướng tới chứng nhận hữu cơ quốc tế.

Trong thu hoạch – chế biến: Các sản phẩm như hạt sen, trà sen được sơ chế bằng máy móc hiện đại: máy sấy lạnh, máy bóc tách vỏ, công nghệ ướp trà bán tự động… giúp giữ được hương vị truyền thống nhưng năng suất và chất lượng được nâng lên đáng kể. Bao bì sản phẩm được thiết kế chỉn chu, gắn mã QR truy xuất nguồn gốc, mã vùng trồng và thông tin sản xuất minh bạch.

Trong tiêu thụ – quảng bá: Thay vì chỉ trông vào thương lái, HTX đã chủ động đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Tiki, mở gian hàng trên mạng xã hội, xây dựng fanpage, website thương hiệu “Hoa Sen Vân Đài”. Các clip du lịch, trải nghiệm sen cũng được đầu tư như một sản phẩm truyền thông chuyên nghiệp, thu hút hàng nghìn lượt tương tác mỗi tuần.

Bên cạnh giá trị văn hóa, hạt sen còn có tác dụng vượt trội với sức khỏe. Hạt sen không chỉ là món ăn dân dã mà còn là dược liệu quý giàu dinh dưỡng và công dụng. Giá trị của hạt sen với sức khỏe

Giá trị của hạt sen với sức khỏe thể hiện ở chỗ, protein thực vật trong hạt sen giúp xây dựng và phục hồi cơ bắp, đặc biệt quan trọng đối với những người theo chế độ ăn chay hoặc ăn kiêng. Protein thực vật không chỉ giúp tái tạo cơ bắp, mà còn có vai trò trong việc sản xuất các enzyme và hormone, đóng góp vào quá trình chuyển hóa và tăng cường miễn dịch.

Hạt sen chứa nhiều chất xơ:

Chất xơ có trong hạt sen giúp hỗ trợ hệ tiêu hóa khỏe mạnh, ngăn ngừa táo bón và duy trì cân nặng khỏe mạnh. Chất xơ không hòa tan trong hạt sen giúp tăng cảm giác no lâu, từ đó kiểm soát cân nặng hiệu quả.

Hạt sen giúp cung cấp năng lượng:

Hạt sen chứa lượng carbohydrate đáng kể, cung cấp năng lượng cần thiết cho các hoạt động hàng ngày mà không gây tăng cân. Carbohydrate trong hạt sen được chuyển hóa thành glucose – nguồn năng lượng chính cho não và cơ bắp.

Hạt sen giàu vitamin và khoáng chất:

Hạt sen là nguồn vitamin B, potassium, magnesium và phosphorus phong phú. Những dưỡng chất này giúp tăng cường sức khỏe tim mạch và hệ thần kinh, đồng thời duy trì sức khỏe của xương và răng.

Hạt sen hỗ trợ sức khỏe tim mạch:

Nhờ có chứa axit linoleic và các chất chống oxy hóa, hạt sen giúp giảm cholesterol xấu (LDL) và tăng cholesterol tốt (HDL), bảo vệ sức khỏe tim mạch. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc tiêu thụ hạt sen có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim.

Hạt sen giúp cải thiện giấc ngủ:

Hạt sen chứa alcaloid tự nhiên có tác dụng an thần, giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ. Nếu bạn gặp vấn đề với việc ngủ không ngon giấc hoặc mất ngủ, việc bổ sung hạt sen vào chế độ ăn uống có thể mang lại lợi ích.

Hạt sen tốt cho sức khỏe phụ nữ:

Hạt sen có chứa phytoestrogens tự nhiên, giúp cân bằng hormone và có lợi cho sức khỏe phụ nữ trong các giai đoạn khác nhau của cuộc sống, từ tuổi dậy thì cho đến thời kỳ mãn kinh. Các phytoestrogens giúp giảm các triệu chứng liên quan đến hormone như bốc hỏa và giảm mật độ xương.

Hạt sen có đặc tính kháng viêm

Nghiên cứu gần đây cho thấy hạt sen (đông y gọi là liên nhục) có khả năng giúp kháng viêm nhờ có chứa hàm lượng kaempferol, một chất flavonoid tự nhiên bằng cách làm giảm sản xuất các chất trung gian gây viêm.

Hạt sen giúp đẹp da và làm chậm quá trình lão hóa

Hạt sen có chứa một loại enzyme tên L-isoaspartyl methyltransferase giúp phục hồi những tổn thương dưới da, giúp da khỏe, đẹp. Bên cạnh đó, lại có tác dụng thanh nhiệt nên sẽ ngăn ngừa được mụn nhọt hiệu quả. Enzyme L-isoaspartyl methyltransferase còn có nhiều tác dụng làm chậm quá trình lão hóa cho da và cả bên trong cơ thể.

Ngày 25/6/ 2025, Cục Sở hữu trí tuệ ban hành Quyết định số 442/QĐ-SHTT về việc cấp Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý số 00145 cho sản phẩm sen “Đồng Tháp”. Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Tháp là tổ chức quản lý chỉ dẫn địa lý này.Đồng Tháp là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long, từ lâu đã nổi tiếng với hình ảnh những ruộng sen bạt ngàn đi vào câu thơ, tiếng hát. Ở Đồng Tháp, sen được trồng thành những cánh đồng bạt ngàn, từ trồng trên phố đến vào nhà dân, khiến cho đâu đâu cũng thấy sen xuất hiện. Lễ hội sen Đồng Tháp lần thứ nhất được diễn ra từ 19/05 – 21/05/2022. Sen Đồng Tháp bao gồm các sản phẩm: Hạt sen tươi (sen lụa), hoa sen tươi, củ sen tươi và lá sen tươi. Hạt sen tươi Đồng Tháp có đầu núm hạt màu nâu đậm, kích thước to, dài, với đường kính hạt từ 1,13 – 1,28 cm, chiều dài hạt từ 1,55 – 1,73 cm. Đường kính hoa sen tươi lớn, từ 22,9 – 24,0 cm. Hạt sen tươi và củ sen tươi Đồng Tháp được người dân chế biến ra nhiều món ăn ngon. Về chất lượng, hạt sen tươi có hàm lượng nước (ẩm độ) từ 53,4 – 62,6%, hàm lượng tinh bột từ 17,4 – 18,2%, hàm lượng đường tổng từ 5,95 – 6,98%, hàm lượng chất xơ từ 0,88 – 1,26%, hàm lượng canxi hòa tan từ 317 – 460 mg/kg, hàm lượng kali từ 1,40 – 1,92%. Củ sen tươi Đồng Tháp có hàm lượng tinh bột từ 9,54 – 9,92%, hàm lượng chất xơ từ 0,48 – 0,82%, hàm lượng đường tổng từ 7,20 – 7,54%, hàm lượng canxi hòa tan từ 193 – 284 mg/kg. Lá sen tươi Đồng Tháp có đặc thù là hàm lượng chất xơ từ 2,31 – 5,27%.

Phạm Hùng – Phương Thảo ( Tạp chí Việt Nam Hương Sắc )

The post Sen Việt Nam – Từ biểu tượng văn hóa đến ngành hàng kinh tế xanh nhiều triển vọng appeared first on Hoa sen vân đài.

Cánh đồng sen HTX hoa sen Vân Đài chụp sáng 29/6/2025 (Ảnh Đặng Văn Ngoạn) 

Ngày 29/6/2025, trong không gian hội trường trang trọng tại Hà Nội, Hội nghị trù bị lần thứ nhất của Ban tổ chức Đại hội VGTA đã diễn ra với sự tham dự của nhiều chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, doanh nghiệp và đại diện cộng đồng – những con người đang âm thầm và kiên cường hành động vì một tương lai xanh hơn cho Việt Nam. Nhưng điều đặc biệt là, hội nghị ấy đã không chọn một sân khấu rực rỡ ánh đèn hay nền hoa lộng lẫy. Thay vào đó, sen trắng – loài hoa biểu tượng của sự tinh khiết, bền bỉ và vươn lên từ bùn đất – đã được mang từ chính cánh đồng sen Vân Đài về, làm nên một hội trường sen rất Việt Nam, rất đỗi xúc động và ý nghĩa.

Những đóa sen trắng được đặt trang nhã dọc hai bên bàn hội nghị, hiện diện như một lời nhắn nhủ về đạo đức trong phát triển, về sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên – đúng với tôn chỉ của một Việt Nam chuyển đổi xanh, phát triển bền vững. Không chỉ là hình ảnh, sen còn len vào tinh thần của hội nghị: từ lời phát biểu đến tiếng đàn dân tộc vang lên giữa buổi họp, như một cách “hòa nhạc” cho sự kết nối giữa tri thức, hành động và văn hóa.

Hình ảnh tập thể đại biểu tươi cười chụp ảnh bên những đóa sen tươi, cùng nhau nâng niu từng cành hoa như nâng niu một sứ mệnh mới, đã trở thành dấu mốc ý nghĩa mở đầu cho hành trình VGTA. Đó không chỉ là một cuộc họp, mà là một lời cam kết: rằng từ những người nông dân chân đất đến giới trí thức, doanh nghiệp, chính quyền – tất cả sẽ cùng nhau lan tỏa năng lượng tích cực của “chuyển đổi xanh”, như cách những đóa sen âm thầm tỏa hương.

Giám đốc  HTX trà Hương Vân (Thái Nguyên) bên đồng sen HTX hoa sen Vân Đài (Ảnh Đặng Văn Ngoạn) 

Từ đồng sen đến hội trường sen, không chỉ là một hành trình vận chuyển những cành hoa, mà còn là biểu tượng của sự tiếp nối: từ đất, đến người; từ ý tưởng, đến hành động. Những gì bắt đầu từ cánh đồng hôm nay sẽ lan tỏa thành phong trào ngày mai – một phong trào mà mỗi người dân, mỗi tổ chức đều có thể là một “búp sen” mang theo tinh thần đổi mới, sáng tạo và bền vững.

PGS.TS. Đặng Văn Đông

The post TỪ ĐỒNG SEN, ĐẾN HỘI TRƯỜNG SEN appeared first on Hoa sen vân đài.